Hoe oud is deze taxus, ijf of venijnboom?

Yew noemen de Britten deze boom, waarvan de wetenschappelijke naam Taxus baccata is. Eibe zeggen de Duitsers en een oud-Nederlandse naam voor de taxus is ijf. De tegenwoordige Nederlandse benaming van deze boom is naast taxus ook wel venijnboom. Dat een boomsoort dergelijke korte benamingen kent in genoemde landen zegt ook wel iets over de oorspronkelijkheid aldaar van deze boom. De Taxus baccata hoort dan ook van nature – al sinds de periode voor de laatste ijstijden, het Plioceen – in Noord-West-Europa thuis.

Net zoals de groenblijvende loofboom hulst is de groenblijvende naaldboom taxus als boomsoort een langzame groeier. Van een mooie taxusboom in mijn buurt heb ik de stamomvang opgemeten om op basis daarvan de ouderdom te kunnen inschatten. Het betreft een solitaire taxus in het Van der Werfpark met een stamomtrek van 200 centimeter, dus een diameter van 64 centimeter, opgemeten op 1,3 meter hoogte, op datum 2 januari 2022.

Taxus baccata in het Van der Werfpark met stamomtrek van 200 cm op 1,3 m hoogte Foto: Eduard Groen

Om de ouderdom van deze taxusboom in te kunnen schatten maak ik weer gebruik van de website http://bomenwerk.com/bomenonderzoek/boomleeftijdsbepaling.html en vul in: venijnboom, vrijstaand, gewone boom, omvang 200 cm, plantschatting op 25 jaar nauwkeurig. Als leeftijd wordt 139 jaar gegeven.

Gemiddelde groeifactor (5.525 inch) vermenigvuldigd met de diameter is de leeftijd: 2,17 cm x 64 cm = 139 jaar.

Die ouderdom van 139 jaar zou goed kunnen kloppen met de ouderdom van het park, aangelegd in in 1886, 136 jaar geleden. Wel heb ik behoefte om een andere bron te raadplegen opdat ik deze ouderdom kan verifiëren. Op de website https://www.ancient-yew.org staat een interessante studie van Toby Hindson (copyright 2000, reviseer 2007) over de groeisnelheid van taxus-bomen. Onderstaande tabel komt uit deze studie.

Tabel 1 uit Hindson, Toby (2007) The Growth Rate of Taxus Baccata: An Emperically Generated Growth Curve.

In deze tabel is te lezen dat de 9 taxus-bomen uit de studie van Hindson met een stamomtrek van gemiddeld 186 centimeter een ouderdom hebben van 140-169 jaar. Dan zou de taxus-boom in het Van der Werfpark eerder nog ouder zijn dan 139 jaar dan jonger.

In het Van der Werfpark heb ik – samen met bioloog Hans van Daalen – eind vorig jaar van 31 taxusbomen de hoogte en de stamomvang opgemeten. Die meetgegevens heb ik vervolgens in OpenStreetMap gezet. Erik Zachte en Staan van Agtmaal hebben die gegevens vervolgens ingeladen in de OpenBomenKaart: https://openbomenkaart.org (klik in die website op de foto van het Van der Werfpark om in de kaart te komen).

Screenshot van de OpenBomenKaart van het Van der Werfpark met daarop de besproken taxus-boom.

De taxus is de meest voorkomende boomsoort in het Van der Werfpark. Een achttal meerstammige exemplaren van die boomsoort staan prominent in een halve cirkel dicht tegen het standbeeld van burgemeester Van der Werf aangeplant. De andere staan verspreid in het park. De taxus-boom die hoofdfiguur is van dit schrijven is in de kaart aangegeven bij de T van Taxus 4009307. Dat is het boomidentificatienummer zoals opgenomen in het bomenbeheerbestand van de gemeente leiden. Als aanplantjaar staat daar vermeld 1952. Dat kan niet kloppen. Er zal vast een andere reden zijn waarom dat jaar als aanplantjaar is ingevoerd. Datzelfde jaar is ook ingevoerd bij enkele andere wat grotere taxussen in het park.

Taxus mannelijke bloeiwijze. Foto: Eduard Groen, 2 januari 2022.

Deze taxus heeft alleen mannelijke bloeiwijzen. In het park staan ook vrouwelijk taxussen. Daaraan zijn wel de rode vruchten te genieten. Visueel genieten dan, want bijna alles aan de taxus is giftig, uitgezonden het rode vruchtvlees (schijnbessen). De pitten zijn dan weer wel bijzonder giftig. Het woord toxisch is afgeleid van Taxus. Het woord venijn betekent ook vergif. Uit voorzichtigheid is het dus niet echt aan te raden van het rode vruchtvlees te proeven. Bioloog Rinny Kooi schrijft in haar boek Bomen in de buurt, dat men door het eten van bes inclusief pit een hartstilstand kan krijgen.

Dat de beschreven taxus circa 140 jaar oud is hoop ik met bovenstaande te hebben aangetoond.

Leiden.02.01.2022.Eduard Groen

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *