Hieronder de door mij uitgelichte boomsoorten. Deze reeks ben ik begonnen op 3 oktober 2026. Ik ben voornemens de komende tijd nieuwe bomenuitlichtingen toe te voegen aan onderstaande twee.
- Oosterse plataan (Platanus oriëntalis)
- Gelderse roos (Viburnum opulus)
Oosterse plataan (Platanus oriëntalis)
Een veelbelovende toekomstboom voor Nederland is de Oosterse plataan (Platanus oriëntalis). Deze boomsoort wordt al vele eeuwen als een een grote aanwinst gezien voor onze streken. Waarom? Vanwege de weldadige schaduw die deze boom biedt.
De Romeinse schrijver Plinius (de Oudere) schreef tweeduizend jaar geleden in zijn boek Naturalis Historia al over de door mensenhanden geholpen migratie van de plataan naar de Europese landen.
Wie zou zich echter niet met recht verbazen dat een boom alleen maar vanwege zijn schaduw uit een vreemde wereld is ingevoerd! Ik bedoel de plataan, die eerst over de Jonische zee tot aan het eiland van Diomedes is vervoerd om boven diens graf te staan. Vandaar is hij naar Sicilië overgestoken en was een van de eerste bomen die aan Italië werden geschonken, nu is hij al helemaal tot bij de Morini doorgedrongen en neemt zelfs belastingplichtige grond in beslag, zodat de volkeren ook al voor schaduw belasting betalen.
Uit: Plinius, De wereld, Naturalis historia. Vertaald door Joost van Gelder, Mark Nieuwenhuis en Ton Peters. Athenaeum-Polak&Van Gennep, Amsterdam 2018, blz. 302.
Kijk bijvoorbeeld eens naar de Oosterse plataan op bovenstaande foto. Hier staat een monumentaal exemplaar op een pleintje tussen de Haverstaat en de Gortestraat; het Haver- en Gortepleintje in Leiden. De gemeente heeft als planjaar ‘1936’ opgenomen (boomnummer 4009662).
Hieronder een weergave van de vindplek van deze Oosterse plataan op de website van de Openbomenkaart ; vul het boomnummer in in het zoekveld achter de button het #-teken en druk tweemaal op de returnknop.
Door de opwarming van de aarde gaat de Oosterse plataan het van nature ook steeds beter doen op hogere breedtegraden. Eerst hielp de mens de migratie van deze boomsoort naar het westen en het noorden een handje mee, nu zou de soort het ook op eigen houtje kunnen doen. Ware het niet dat vanwege allerlei door mensen opgeworpen barrières als stedelijke vergadering en infrastructuur die natuurlijke migratie wordt gehinderd.
Oosterse plataan te onderscheiden van de Gewone plataan
De Oosterse plataan (Platanus oriëntalis) moet daarbij onderscheiden worden van de Westerse plataan (Platanus occidentalis) die in Amerika groeit. De meest aangeplante platanensoort is een hybride, te weten een kruising tussen de Oosterse en de Westerse plataan, de Platanus x hispanica, in Nederland ‘Gewone plataan’ genoemd. In Engeland waar deze boomsoort veel is aangeplant heet deze hybride soort ‘London plane’, een geliefde boomsoort omdat deze zich goed staande kan houden in een door industrie-uitstoot vervuilde omgeving.
Foto: Eduard Groen _ beeld op het Provincieplain in Leuven
Gelderse roos (Viburnum opulus)
Een van de mooiste boomsoorten vind ik de Gelderse Roos (Viburnum opulus). Toch zie je deze inheemse soort weinig in de vorm van een boom. In Leiden ken ik er welgeteld één, in het Rembrandtpark, achter de Rembrandtstraat.
Deze Gelderse roos is een paradijselijke plek voor mussen. De hele dag door is het een getjilp van jewelste in deze dichtvertakte boom.
Precieze vindplaats van deze boom via drie woorden ( klik op de deze link ).